Vidalı pompa, akışkanı bir veya birden fazla döner vidanın oluşturduğu boşluklar içerisinde ilerleterek transfer eden pozitif deplasmanlı bir pompa türüdür. Özellikle viskozitesi yüksek, hassas şekilde taşınması gereken veya belirli miktarda akışın sürekli olarak aktarılmasının istendiği uygulamalarda kullanılır. Santrifüj pompaların aksine vidalı pompalar, kapalı hacimlerin ilerlemesi prensibiyle akışkanı pompa girişinden çıkışına taşır.
Vidalı Pompa Çalışma Prensibi
Vidalı pompa çalışma prensibi, dönen vidaların pompa içerisinde belirli hacimlerde akışkan cepleri oluşturmasına dayanır. Pompa girişinden alınan akışkan, vida dişleri ile pompa gövdesi arasındaki boşluklarda tutulur. Vidalar döndükçe bu hacimler emiş tarafından basma tarafına doğru ilerler. Böylece akışkan kontrollü ve sürekli şekilde taşınır.
Vidalı Pompa Çeşitleri
Vidalı pompa çeşitleri temel olarak tek vidalı, çift vidalı ve üç vidalı tasarımlar şeklinde ele alınabilir. Tek vidalı pompalar progresif kavite prensibinde olabilir ve viskoz veya partiküllü akışkanlarda kullanılabilir. Çift vidalı pompalar yağ, yakıt ve çeşitli proses sıvılarında; üç vidalı pompalar ise çoğunlukla temiz ve yağlayıcı özelliğe sahip sıvılarda kullanılır.
Vidalı Pompa Debi ve Basınç
Vidalı pompa debi ve basınç ilişkisi, pompanın pozitif deplasmanlı çalışma karakteristiği nedeniyle santrifüj pompalardan farklıdır. Teorik debi büyük ölçüde deplasman ve devir sayısına bağlıdır. Gerçek debi ise iç kaçaklar, viskozite, basınç farkı ve sıcaklıktan etkilenir. Pozitif deplasmanlı pompalarda çıkış hattının kapatılması basıncın hızla yükselmesine neden olabileceğinden uygun basınç emniyet sistemi veya relief valve tasarımda değerlendirilmelidir.
Vidalı Pompaların Avantajları
Yüksek viskoziteli akışkanlara uygun farklı tasarımlar sunabilir. Uygun konstrüksiyonda düşük pulsasyonlu ve sürekli akış sağlayabilir. Belirli koşullarda yüksek basınç farklarında çalışabilir. Debi, uygun tasarımda devir sayısıyla kontrol edilebilir. Yağ, yakıt ve çeşitli proses sıvılarının transferinde kullanılabilir.
Vidalı Pompa Kullanım Alanları
Vidalı pompa kullanım alanları; petrol ve yakıt sistemleri, kimya ve petrokimya, gıda, denizcilik, kağıt ve selüloz, yağlama sistemleri ve çeşitli endüstriyel proseslerdir. Uygun pompa tipi ve malzeme seçildiğinde viskoz, hassas veya belirli miktarda katı içeren akışkanların transferi için de çözümler geliştirilebilir.
Vidalı Pompa Seçimi Nasıl Yapılır?
Doğru vidalı pompa seçimi için debi, diferansiyel basınç, akışkanın yoğunluğu, viskozitesi, sıcaklığı, kimyasal bileşimi, katı partikül boyutu ve konsantrasyonu, emiş koşulları, çalışma süresi, devir sayısı ve sızdırmazlık gereksinimleri belirlenmelidir. Özellikle yüksek viskoziteli sıvılarda çalışma sıcaklığındaki viskozite ve emiş koşulları dikkatle kontrol edilmelidir.
Vidalı Pompa ile Santrifüj Pompa Arasındaki Farklar
Vidalı pompa pozitif deplasmanlıdır ve belirli hacimleri pompa çıkışına taşır. Santrifüj pompa ise dönen çarkın akışkana enerji vermesi prensibiyle çalışır. Vidalı pompalar yüksek viskoziteli sıvılarda avantaj sağlayabilirken santrifüj pompalar düşük ve orta viskoziteli sıvılarda ve yüksek debili su uygulamalarında yaygın olarak kullanılır. Seçim, uygulamanın debi, basınç ve akışkan özelliklerine göre yapılmalıdır.
Vidalı Pompalarda Bakım ve İşletme
Bakım sırasında vida, rotor-stator, yataklar ve sızdırmazlık elemanları kontrol edilmelidir. Kuru çalışma, uygun olmayan akışkan, aşırı basınç veya tasarım sınırlarının üzerinde çalışma erken aşınmaya neden olabilir. Pozitif deplasmanlı pompalarda relief valve ve basma hattı güvenliği özellikle önemlidir.
